نان هاي محلي در روستاي كهنه

 نان  - اين بركت خداوندي ، غذاي هر فقير و غني ، زينت بخش سفره هاي ساده و رنگين به شكل و اندازه هاي گوناگون توسط دست هاي هنرمند و پربركت زنان و گاهآ دختران جوان روستاي كهنه اوز پخت مي شود .هيچ صبحي نيست كه فضاي كوچه و محله و روستا از بوي خوش پختن و سوختن نان عطر آگين نباشد .نان هاي محلي در روستاي كهنه به دو طريق توسط دو نوع تنور متفاوت – تنور به حالت ايستاده و عمودي  و ديگري  برزه به شكل افقي و كمي برجسته تر از سطح زمين پخت مي شود .

در نوع اول – تنور – خمره اي سراميكي قديمي را به حالت عمودي بر روي زمين در محلي مناسب قرار مي دهند و اطراف خمره را ديواري دايره اي شكل يا مربع  با كاهگل يا آجر با فاصله از خمره درست مي نمايند . فاصله بين خمره و ديوار اطراف آن را با سنگريزه هايي از جنس  سنگ هاي سخت رودخانه اي جهت حفظ گرما و حرارت پر مي نمايند و در پايين ديواره حفره اي جهت ورود هوا به داخل خمره جهت خاموش نشدن آتش تعبيه مي شود . با روشن كردن آتش و حرارت حاصل از آن سطح خمره داغ و آماده براي درست كردن نان هاي تنوري مي شود . نان پز به حالت ايستاده نان هايي به نام هاي محلي تفتون ، گپك ، اشكوزو ،  را مي پزد .

در نوع دوم كه برزه ناميده مي شود ابتدا پي و شالوده ي اين تنور را با كاهگل به شكل مدور با دو سوراخ يكي براي وارد كردن هيزم  و تخليه ي خاكستر و ديگري دود کش که براي  خروج دود مي سازند . سطحي كه مي بايد  خمير بر روي آن برشته و تبديل به نان شود از نوعي سراميك ( اشكانه ) ي كو بيده شده كه با آب مخلوط و بر روي قالبي مدور به شكل نيمكره ي تو خالي در مي آورند .

 پس از اينكه اين قالب سراميكي خشك گرديد توسط زناني كه در ساخت برزه مهارت دارند آن را با احتياط و به صورت دقيق بر روي ديواره كه حدود 20-30 سانتيمتر ارتفاع دارد نصب مي نمايند . قسمت تو خالي سراميكي به طرف زمين و آتش و سطح مدور و برجسته رو به فضاي آزاد براي گذاشتن خمير و برشته شدن نان مي باشد . در تنور نوع اول نان با آتش مستقيم ولي در برزه نان با آتش غير مستقيم و حرارت آتش برشته مي شود . براي درست كردن نان هاي برزه اي زنان كنار آن مي نشينند و نان هايي مانند نان لحم ، دار تشه ( دو آتشه ) ،فلزو ، شلته ، باته جرازك و... مي پزند .همه اين نان ها را نعمتي از نعمت هاي بيكران الهي . اسراف و دور ريختن آن ها را گناه مي دانيم . در ميان نان هاي محلي گپك جايگاه خاصي در ميان نان ها دارد . اين نان زينت بخش سفره اي افطاري در ماه مبارك رمضان مي باشد .

مدت ها بود كه با آمدن نانوايي ها ، نان هاي محلي جايگاه خود را به نان هاي ماشيني و صنعتي داده بود و به صورتي جدي جايشان خالي بود اما با اجراي طرح هدفمند كردن يارانه ها و گران شدن نان هاي ماشيني و صنعتي ٬ بوي دل انگيز پخت نان هاي محلي بيشتر از گذشته در فضاي روستا به مشام مي رسد .

با تشكر – عكس ها از : دانشجوي گرامي آقاي عارف حاجي پور