 |
 |
|
| پایگاه اطلاع رسانی مربوطی |
|
تهران - محمد امین خضری
 قبلاً لازم است توضیح دهم که در گویش محلی ما از بعضی کلمات حرف «ن» را حذف می کنیم مثلاً به بند می گوئیم بُد و به تنگ می گوئیم تُگ یعنی حرف «ن» را از وسط این دو کلمه حذف کرده ایم همچنین است در مورد «نان» که در گویش محلی به جای «نون» می گوئیم «نو» یعنی حرف «ن» آخر کلمه ی «نون» را هم می خوریم.
 الف) نام مکان ها
تُگذو: نام محلی است در شمال شرقی اوز. این نام از دو کلمه تُگ یعنی تنگ و ذو که مخفف ذان است درست شده و کلمه ی تنگ که مشخص است اما ذان با توجه به اینکه در زبان فارسی قدیم بعضی اوقات به جای «دِ» حرف «ذِ» به کار گرفته می شده است. همچنان که حتی امروزه همسایگان محترم گراشی ما به جای محمد می گویند محمذ پس ذان را امروزه «دان» می گویند و دان به معنی جا، محل و ظرف است مثل: نمکدان که جای نمک یا ظرف نمک است و قندان که در اصل قنددان است ظرف یا جای قند. با این تفاصیل تُگذو یعنی جای تنگ. و چنین هم هست جای تنگی است که آب های هرز از آنجا بیرون می رود. در این مورد فردوسی می گوید:
بگو تا چه داری ز رستم نشان
که گم باذ نامش زگرد نشان
 تُگدُر: نام جائی است در شمال اوز که از آنجا راه به روستاهای کهنه، قلات، کوره و... می برد و از دو کلمه تُگ یعنی تنگ و دُر یعنی دَر درست شده یعنی راه تنگی که به بیرون هدایت می کند.
تُگگارمی: محلی در شمال شرقی اوز تقریباً مقابل برکه شکسته و شامل دو کلمه تُگ و گارمی که گارمی همان گرمی فارسی است یعنی تنگ گرم.
به همین ترتیب تُگِ مای جِتِه می شود تنگ مسجد.
 در اینجا توضیح دیگری هم لازم است و آن اینکه در زبان فارسی علامت تصغیر «واو» است و «کاف» مثلاً شیرازی ها به مرد کوچک می گویند: مَردو یا مردک و به زن کوچک می گویند زنو یا زنک که البته برای کوچک کردن و توهین این کلمات را به کار می برند. همسایگان محترم لاری ما هم به تَبَع شیرازیها این دو کلمه و کلمات مشابه را همانگونه تلفظ می کنند اما اوزی ها مثل تهرانی ها به جای مردو می گویند مَردِ و به جای زنو می گویند زَنِه حالا چه شده است که ما شیراز و اصفهان را پشت سر گذاشته و از تهرانی ها پیروی می کنیم خدا داند.
آنچه شنیده ام این است که در دوره قاجاریه به دلایلی نامعلوم نماینده ای مستقیماً از طرف یکی از شاهان قاجار برای اداره ی امور مامور اوز شده است. شاید به تبع از گفته های او اهالی محل این گونه تلفظ کرده و باقی مانده باشد.
 گَلدَنَ (نه): جائی است در شمال غربی در مجاورت «بَرِزگو» تلفظ آن هم همین است و با گردنه اشتباه نشود. گَل مخفف گله است که به معنی تعداد گوسفند است و دَنَ تغییر یافته دانه همان دان است که کلاً یعنی محل و جای گله ی گوسفند.
بَرِزگو: قلب شده ی برزگران یعنی کشاورزان است زیرا در آنجا سبزی و گندم می کارند.
دَروَه ی کارکا: دَروه همان دره ی فارسی است و کارکا همان کارگاه است. زیرا در آنجا کارگاه گچ پزی و گچ کوبی دایر بوده و آخرین نفری که این کار را انجام می داده مرحوم محمود رحیم عبدل پدربزرگ مادری اینجانب بوده است.
 ب) نام گیاهان
کابُل: نام پیازچه ای است دارای دو برگ بیضی شکل سبز تیره و رگه های قرمز با پوشش سیاه رنگ روی پیاز آن که درون زمین قرار دارد. معمولاً در فصل بهار سالی که باران ببارد سبز می شود وپس از برداشتن پوشش روی آن را می خورند معادل فارسی آن ثعلب است نه کوکب.
کَگزَه: گیاهی است یکساله شبیه خردل و گل های زرد رنگ معادل فارسی آن کُلزا است که روغن آن معروف است.
کِلِنجِه: گیاه بسیار کوچکی است شبیه خوشه ی گندم اما به رنگ بنفش از خانواده ی گاوزبان و بسیار معطر که معمولاً در چای می ریزند که خوش عطر شود معادل فارسی آن کاکوتی است.
گُلِ صِمِدوُ: همان پنج اناری است که امروز به صورت زینتی در شمال ایران (مازندران) رویانده می شود. گل های آن شبیه گل های درخت انار است.
برگ تَپِر: ریواس
خارِ گُنی: همان کَوَن است که از نوعی از آن کتیرا می گیرند.
ج) نام اشیاء
پَرواند: پاره بند. طنابی است که برای بالا رفتن از نخل (درخت خرما) استفاده می شود.
چَکُل هستَه: اَلَک دولَک
و در پایان مُنخال را بررسی می کنیم:
مُنخال: کلمه ای ترکیبی از دو کلمه ی مامان(یعنی مادر) و خالو است. در زبان ما و بسیاری زبان ها که سلسله ی نسب را فقط از طریق جنس مذکر صحیح می دانند رابطه ی بین نوه و مادربزرگ مادری را از طریق دائی (خالو) برقرار می کنند. بنابراین به جای اینکه کلمه «مادر زن » که در زبان فارسی تداول است بکار ببرند. از طریق دائی فرزند بیان می کنند. به همین طریق است نَنَه خالو یعنی مادر دائی در حالیکه مادر مادر از طریق مادر نزدیکتر به فرزند است تا مادر دائی.
منبع : سایت هیات امنای دانشگاه آزاد اوز |
|
+ نوشته شده در
دوشنبه ۱۰ بهمن ۱۳۹۰ساعت 19:20 توسط مرتضی اسماعیلی |
|
|
صفحه نخست پروفایل مدیر وبلاگ پست الکترونیک آرشیو عناوین مطالب وبلاگ |
| درباره وبلاگ |
پایگاه اطلاع رسانی مربوطی ( کهنه اوز ) از شهریور 1386 کار خود را آغاز کرد و تا کنون با همکاری بی وقفه نویسندگان خود به فعالیت ادامه داده است.در این پایگاه خبری اخبار روستای کهنه , شهرک توحید , اوز و سایر روستاهای شهرستان اوز , شهرستان لارستان و حومه را پوشش خبری می دهد.اخبار و مطالب خود برای درج در این پایگاه خبری می توانید از طریق شماره های واتس آپ درج شده و یا از طریق ایمیل ارسال نمایید.ممنون از همراهی شما بازدیدکنندگان عزیز
نشانی ما در اینستاگرام : @marbootii کانال پایگاه اطلاع رسانی مربوطی در تلگرام : https://telegram.me/marbooti *********************** نویسندگان: مصطفی رضایی : mostafa_rezaea@yahoo.com ___×××___ مرتضی اسماعیلی ___×××___ عارف حاجی پور : aref_hajipor@yahoo.com ___×××___ شماره واتس آپ ما (whatsapp ) : مصطفی رضایی ۰۹۳۷۳۷۴۵۰۱۱ عارف حاجی پور ۰۹۳۷۰۸۷۴۹۲۲ ------------------------------------ کانال ارتباطی ما در تلگرام : https://telegram.me/marbooti |
| نویسندگان |
|
مرتضی اسماعیلی مصطفی رضایی عارف حاجی پور |
|
RSS
|