گچ بـرای اولـین بـار در  بیش از پنج  هزار سال پیش توسط مـصـریان بـرای گچ سفید کردن و حالت  دادن  به نمای دیوارهای داخلی مقبره ها  اسـتـفـاده در ایــران نـیــز از زمــان  اشکانـیـان بـنـا هــایی  با  گچ بری  های  زیبا دیده می شود که نشان دهـنـده اسـتـفـاده گـچ  در صـنـعـت  ساختمان  سازی ایـرانـیـان می بــاشد. کـه بـا ورود اسـلام بـه ایران استفاده از هنر گچ بری در مساجد جلوه گر شد.  برای مثال : مسجد جامع  و شیخ ابواسحق .

 تــا  قـبـل از سـال ١٣٤٠  گـچ  در  ایـران  به  صورت  سنتی   تولید  می شـد که  مـعـایبی از جـمـلـه قـیـمـت   بـالا وکـیـفـیـت  نـا مرغوب  و  تـولـیـد کم، داشته است. گچ ماده ای مـعـدنی اسـت که به  وفـور یـافـت  مـی شود و  ایران با داشتن ٩٠۰ میلیون تن دارای بزرگترین منبع  گچ  در جهان می باشد الـبـته گـــچ به  شکل سنگ گچ که معمولا دارای نا خالصی است از  مـعـادن  اسـتـخـراج و  پس  از  حرارت  دادن آن تا ١٧٠ درجه سانتیگراد که اصطلاحاْ به آن پختن سنگ گچ می گویند وآسیاب کردن آن به گچ مورد استـفـاده در سـاخـتـمـان تبدیل می کنند.      

اولین کوره گچی روستای کهنه در دامنه کوه  در غرب بافت قدیمی روستا

گچ را پس از استخراج از معدن مانند آهک بکوره می‌برند و تا دمای حدود 180 درجه سانتیگراد حرارت می‌دهند تا مقداری از مولکولهای آب را از دست بدهد وبصورت گچ قابل استفاده در بنایی وقالب گیری در آید.

کاربرد های گچ : مهمترین موارد استفاده گچ در ذیل خلاصه شده است :

▪ در ساختمان سازی : اندود، سفید کاری، تمیز کاری، پرداخت، گچ بری، ملاتهای گچی، آجر، گچ و ماسه، عایق حرارتی و صوتی، صفحات پیش ساخته سقف، کف، دیوار، مجسمه سازی

تولید گچ در روستای کهنه اوز نیز از قدمت بالایی برخوردار است و رابطه نزديكي با صنعت ساختمان سازي داشته و از قديم يكي از مصالح ساختماني سنتي در این روستا بوده است . گچ در بيشتـر ساختمانهاي کهنه قدیم و نخلستان ها و آب انبارها كه تاكنون باقي مانده اند بصورت آثار گچ بريهاي زيبا ديده مي شود و از قديم يكي از مصالح ساختماني سنتي ما بوده است. دو معدن غنی گچ در کهنه وجود دارد : معدن گچ پهروز در غرب و دیگری معدن لمبور جنوب کهنه.

در زمان های قدیم مردم گچ مورد نیاز خود را بصورت کاملا سنتی بوسیله هیزم می پختند و با سنگ و پتک و چکش آن را بصورت پودر گچ در می آوردند و در ساختمان از آن استفاده می کردند.بعدها کوره گچ قدیمی در کنار چاه لرد توسط طایفه رییس بصورت نیمه سنتی و نیمه ماشینی راه اندازی شد و همین کوره بصورت مدرن تر به کنار جاده منتقل و پس از مدتی فعالییت تعطیل گردید. اما کوره گچی فعال تری توسط مرحومان حاج عبدالکریم و حاج زینل صابری و پسران در جوار این کوره راه اندازی و تاکنون به تولید گچ مشغول می باشد.مصاحبه ای داریم با مدیر و صاحب امتیاز کوره گچی صابری ها .

- ضمن سلام.... خودتان را معرفی بفرمایین.

* بنده هاشم صابری فرزند مرحوم حاج عبدالکریم هستم.

- از چه سالی کارگاه تولید گچ صابری ها شروع به تولید گچ در کهنه نموده است.؟

* از پنج سال قبل از انقلاب و در سایه تلاش و همکاری مرحومان پدر و عموی عزیزم این کارگاه تولید گچ را راه اندازی نمودیم.و کلیه امورات اداری و خرید تجهیزات و ماشین آلات  بر عهده خودم و برادرم محمد رضا بوده است.

محمدرضا صابری

- آغاز کار کوره گچی با چه دستگاه هایی بوده است؟

* ابتدای کار بصورت سنتی و بیشتر کارها با کمک نیروی انسانی (کارگر) –آسیاب گوچک –دستگاه کوچک گچ خردکنی با کمک تراکتور بود.

- از چه سالی تصمیم به مدرنیزه و توسعه کارگاهتان گرفتید؟

* از سال 1363 کارگاه گچی را مجهز به موتور برق و آسیاب بزرگتر 12 و بعدا 24و بعد از سیل سال 1371کوره دوار نمودیم که در خلال این سال ها گچ بصورت فله ای تولید و عرضه می کردیم.از سال 1374 به بعد تولید گچ پاکتی با مارک روستای کهنه نیز شروع نمودیم.

- گچ خام را از کجا تامین می نمایید؟

* ما دو معدن گچ خوب در اطراف روستا داریم .معدن پهروز و معدن لمبور. ما  گچ خام را عمدتاْ از معدن لمبور تامین می کنیم.

- مشتری گچ تولیدی شما چه کسانی هستند ؟

* ما گچ تولیدی را علاوه بر بخش اوز به شهرستان های لار خنج و بخش های جویم و بنارویه نیز صادر می نماییم. کوره گچی صابری ها تنها کارگاه تولید گچ در منطقه می باشد.

- دولت از کارگاه شما به خوبی حمایت می نماید.؟

* بله...خدا را شکر در سایه همکاری دولت ما گازوییل و نفت کوره و دیگر مایحتاج را به صورت مستقیم از شرکت نفت می خریم.

- نیروی انسانی را چگونه تامین می نمایید؟

* ما بیشتر از فرزندان خانواده صابری و در صورت کمبود از هم میهنان بلوچ و دست آخر از کارگران افغانی استفاده می کنیم.

- حرف آخر :

* از شما تشکر می کنم که به کارگاه تولید گچ اهمیت دادید و با بنده مصاحبه نمودید.

مرحوم حاج زینل صابری            مرحوم حاج مرتضی صابری         مرحوم حاج عبدالکریم صابری

وبلاگ و وب سایت مربوطی ( اسماعیلی-فیروزی -رضایی ) ضمن ارج نهادن  به زحمات برادران صابری در تولید گچ پاکتی و فله ای  که از افتخارات روستایمان می باشد برای بنیانگزاران کارگاه (مرحومان حاج عبدالکریم و حاج زینل و حاج مرتضی ) طلب بخشش و مغفرت از بارگاه الهی  خواستاریم.

گزارش از : مصطفی رضایی