با نگاهی گذرا به " آب انبار"ها  یا به زبان محلی " برکه " ها ی اطراف روستای کهنه یا جا جای جنوب ایران ٬ می توان به اهمیت آنها در ادامه ی حیات بشر در جنوب دست یافت و  نگاهی به نحوه ی ساخت و ساز ٬نوع مصالح ساختمانی ٬ شکل و شمایل و تاریخچه ی این آب انبارها می اندازیم .

آب انبارها در مناطق جنوب ایران از ویژگی های منحصر به فرد و خاصی برخوردارند . برکه ها در مسیر رودخانه های فصلی پر آب یا کم آب که بر اثر بارش باران جاری می گردند ساخته می شوند  و برای استفاده آب آشامیدنی تمام فصول سال بخصوص تابستان های گرم جنوب استفاده می شوند . باآمدن تجهیزات امروزی از قبیل برق ٬ لوله کشی ٬ یخچال ٬ فریزر ٬ آب سردکن و ... ٬ برکه ها جایگاه حیاتی خود را از دست نداده اند و در هر کوی وبرزن در کوه ها ٬ صحرا ٬ نخلستان ها و داخل روستا به شکل گسترده ای نمایان و مورد استفاده قرار می گیرند . در حال حاضر آمار دقیقی از برکه های داخل و اطراف روستای کهنه در دسترس نداریم ولی اکثر این برکه ها به شکل گنبدی سفید و دوار که ساختمان برکه های قدیمی از سنگ و ساروج و برکه های میانسال از سیمان و برکه های جدید غالبآ از گچ ساخته شده اند نمایان هستند .عمق آبگیر آنها تا سطح زمین از سه متر تا ۱۲ متر می باشد هر برکه حداقل دارای سه یا چهار ورودی برای برداشتن آب از داخل برکه به وسیله ی رفتن روی پله ها ( پاگانه ) ٬ به وسیله ی طناب و سطل و اخیرآ نیز به وسیله ی تلمبه می باشد .

 همچنین برکه ها دارای دو یا سه ورودی کوچکتر در مسیر آب می باشند که مخصوص ورود آب به داخل مخزن برکه می باشد که محل دقیق آن بسیار مهم است .قسمت مخزن یا آبگیر برکه های اطراف روستای کهنه غالبآ به شکل دایره ٬ استوانه و یا مستطیلی شکل می باشد . سقف برکه ها نیز باید بر اساس مخزن آن ها ساخته شوند .نکته مهم در محل ساخت برکه ها این است که برکه ها باید در مسر آب های جاری باران باشند و به اصطلاح محلی هر برکه باید دارای یک یا چند" ممر" که آب های جاری باران را به داخل مخزن برکه هدایت و از پخش شدن آب به حوالی برکه  جلوگیری نماید . برکه ها و ممر وقف  و  استفاده ازآب آنها برای شرب بلامانع و عمومی می باشد . برکه ها بوسیله افراد خیر ساخته شده اند و یکی از مهمترین خیرهای جاری در منطقه می باشد . آب برکه ها شیرین و چون درهای ورودی در مسیر باد ساخته می شوند و باد از یک در وارد و به سطح آب می خورد و از در دیگری به بیرون می وزد ٬ آب داخل مخزن در تابستان نیز نسبتآ خنک می باشد .

امروزه برای انتقال آب از برکه به داخل بشکه های نگهداری آب در منازل از ماشین های تلمبه و تانکردار استفاده می شود ولی در گذشته های نه چندان دور از وسیله ای به نام " کندر "  که عبارت بود از چوبی که در دو سر آن دو حلب ( دلی ) بوسیله ی طنابی به انتهای آن آویزان و بر روی کتف مردان حمل می شد استفاده می گردید و یا بوسیله کوزه هایی که توسط بانوان حمل می شد . بانوان کوزه ها را روی سر میگذاشتند و طوری با مهارت و با حفظ تعادل حرکتی خویش بدون اینکه با دستان خود کوزه ها را نگه دارند براحتی مسیر برکه تا خانه را طی می کردند . به استناد سنگ نوشته ها برکه های قسمت قدیمی روستا - برکه حاج شمس الدین ٬ برکه حاجی محمد از قدمت بیشتری برخودارند و برکه سید عبدالله هاشمی را می توان بزرگترین برکه اطراف روستا نامید . برکه های معروف به برکه های " تخم مرغی " از کوچکترین برکه ها هستند . اگر چه از لحاظ ساختمانی کوچکند اما همت بزرگی برای ساخت این برکه ها به کار رفته است این برکه ها غالبآ توسط بانوان خیر منطقه ساخته شده و گفته می شود که منبع پول برای ساخت این برکه ها از فروش تخم مرغ محلی پس انداز و توسط همین بانوان خیر ٬ وقف ساخت برکه های کوچک شده است .

 مطلب بعدی :"برکه سازان منطقه "